Pokonać nerwicę
 nerwica Nerwica to choroba wiążąca się z ogromnym cierpieniem zarówno psychicznym, jak i biologicznym. Utrudnia, a niekiedy bardzo ogranicza normalne funkcjonowanie, odbierając tym samym radość życia. Świadomość tego, czym jest ta choroba, pod jakimi postaciami występuje oraz w jaki sposób możną ją pokonać, stwarza możliwość działań profilaktycznych leczenia.
Z określeniami „nerwica" czy „nerwowość" spotykamy się na co dzień. Jednak obydwie nazwy nie są równoznaczne- Nerwowym nazywa się takiego człowieka, któremu trudno się opanować, a zarazem jest trudny we współżyciu z innymi ludźmi. Natomiast nerwica jest zaburzeniem normalnego funkcjonowania w zakresie funkcji psychicznych, szczególnie życia uczuciowego, czynności fizjologicznych, jak również związków z ludźmi. Jest wynikiem zakłóceń równowagi wewnętrznej oraz relacji z otoczeniem.
  

Nerwica rożni się od chwilowych zakłóceń samopoczucia, wyrażających się w podobnych objawach czy stanach tym, że objawy nerwicowe mają charakter nawracający i uporczywy. Jakimi dolegliwościami przejawia się nerwica?

Mogą one dotyczyć różnych narządów i układów. Niektóre objawy nerwicowe są bezpośrednio związane ze stanami uczuciowymi — jak napięcia lęku, złości czy smutku. Złożonymi objawami są nerwicowe zaburzenia ze strony przewodu, pokarmowego, np. bóle, skurcze, biegunki, zaparcia, nudności, wymioty. Często' występują zakłócenia czynności serca, takie jak np. kłucie lub niektóre postacie zaburzeń rytmu. Mogą występować bóle głowy i bóle innych narządów. Objawy fizyczne w nerwicy są trudne do zlokalizowania, np. zawroty głowy, osłabienie, zmęczenie lub czerwienienie się. Nerwicowym zaburzeniom podlegają również czynności bardziej złożone, jak np. seksualne. Występują one jako zaburzenia1 potencji u mężczyzn, a u kobiet — brak satysfakcji lub niepełna satysfakcja seksualna.


Częstymi objawami nerwicy są: napięcie, niepokój i lęk.

STANY NAPIĘCIA są odczuwalne jako różnego stopnia psychiczny dyskomfort. Przejawia się to min. niemożnością skupienia się lub w wyzwalaniu niespokojnych myśli, nadwrażliwością na  różne bodźce,
uczuciem nieprzyjemnego napięcia bez określonego; powodu, trudnością w zasypianiu. Napięcie ;bywa często lokalizowane w poszczególnych narządach jak np.: bicie serca, ucisk w żołądku, skurcz w gardle;'

NIEPOKÓJ stanowi następny stopień zakłócenia równowagi emocjonalnej. Może się przejawiać w przykrym "odczuciu zaniepokojenia, rozedrgania, często.: bez Uchwytnej przyczyny. Niepokój jest1 odczuwalny w Sposobie mówienia, poruszania się i wykonywania różnych czynności. Fizyczne objawy niepokoju to '.: nadmierne .bicie serca, pocenie się, suchość w ustach, drżenia.
LĘK jest stanem uczuciowym zbliżonym do strachu, , od którego różni się tym, że nie ma racjonalnej uzasadnionej przyczyny. Lęk może objawiać się nagle lub tez powstać z nasilającego się napięcia i niepokoju. Ickowi towarzyszą różne objawy fizyczne. W przeciwieństwie jednak do stanów napięcia i niepokoju do których objawy fizyczne czy wegetatywne stanowią często główną skargę człowieka, w stanie lęku przeżycia znajdują się na. pierwszym planie i przysłaniają towarzyszące im objawy, często bardzo burzliwe jak: wymioty, biegunki, omdlenia. Lęk może wystąpić bez wyjaśnionej przyczyny w ciągu dnia w trakcie wykonywania -normalnych czynności lub w środku nocy. Lęk zawsze powstaje z określonych, choć często ukrytych lub -.nawet niedostępnych przyczyn- Lęk może być wyzwalany poprzez wydarzenia zewnętrzne, lub inne bodźce oraz stany wewnętrzne jak:  myśli, fantazje, sny.
Lęk może być wyzwolony przez marzenie senne i wiązać się z jego treścią, lub też pojawiać się z chwilą przebudzenia. Sny są odbiciem różnych wewnętrznych nieraz lękowych przeżyć. Powtarzające się sny lękowe, zwłaszcza jeśli mają charakter nocnych koszmarów i jeśli towarzyszą im inne nerwicowe kłopoty, mogą być traktowane jako objaw nerwicy.
FOBIE niektóre stany lękowe pojawiają się w sytuacjach, których związek z ogólnie niepokojącymi przeżyciami nie jest tak powszechny i oczywisty Takie lęki noszą nazwę fobii i dotyczą określonej sytuacji. Lęk często ma charakter paniki, w związku z czym unika się takich sytuacji za wszelką cenę. Podstawowym elementem fobii staje się unikanie. Najczęstsze sytuacje, których dotyczą fobię.to: otwarta przestrzeń", zamknięte pomieszczenie, wysokość, jazda, pewnymi pojazdami, jazda windą tłum i.wiele innych, Nasilone fobie nie są do przezwyciężenia, a tłumaczenie ich jest nieskuteczne. Czasami możliwe jest przezwyciężenie tego przykrego objawu z osobą dającą poczucie bezpieczeństwa.
NATRĘCTWA myśli lub czynności natrętne — występujące niezależnie od woli, przymusowo — mogą w różny sposób zakłócać funkcjonowanie psychiczne i pogarszać samopoczucie. Myśli i czynności natrętne mogą stawać się przykrą dolegliwością —-bezpośrednio i poprzez ograniczenia, jakie z nich wynikają. Same myśli natrętne mogą mieć różną treść — agresywną, seksualną lub bluźnierczą. Odczuwane są jako sprzeczne ze świadomymi intencjami. Mimo to, człowiek nie jest w stanie się od nich uwolnić. Najczęściej wstępują natrętne rozważania i wątpliwości. Wątpliwości zamiast się rozwiązywać mnożą się, a rozwiązania, mające z reguły przykry charakter, zatatczają coraz szersze kręgi. W efekcie nasila się poczucie sytuacji psychicznej beż wyjścia, narasta niepokój, rodzi śię przygnębienie i apatia.
Czynności  przymusowe mogą dotyczyć rożnych działań. Mogą one wyrażać się w przymusie do zrobienia czegoś, có nie ma logicznego sensu, jak np. dotknięcie jakiegoś przedmiotu. Te czynności mają symboliczne i magiczne znaczenie, np, mają służyć zabezpieczeniu się przed czymś złym, co mogłoby się śtetd Najczęściej występuje — przymusowe wielokrotne mycie rąk lub inne nieuzasadnione zabiegi higieniczne; Zarówno impuls stanowiący pobudkę do czynności natrętnych, jak i sama czynność odczuwane są przez człowieka jako obce mu i absurdalne. Nie może on jednak nie wykonywać tych czynności, gdyż powstaje wtedy niepokój oraz lęk nie do zniesienia.




Złe samopoczucie psychiczne wyrażać się może w różnie odczuwanych i rozmaicie opisywanych stanach obniżonego nastroju: smutku, przygnębienia, niezadowolenia Stanom tym towarzyszyć mogą inne objawy—-jak uczucie zmęczenia, objawy niepokoju, zaburzenia snu, brak apetytu. Tak np., złe samopoczucie może wyrażać się w niezadowoleniu z siebie, w przkrych myślach na swój temat, co wiąże się z wyrzutami sumienia lub z poczuciem winy. Wtedy okazać się może, że dana osoba przeżywa kryzys w związku ze swoim niewłaściwym postępowaniem w pracy czy w życiu rodzinnym. W innym przypadku złe samopoczucie ma charakter zawodu, poczucia niepowodzenia w spełnianiu swoich planów lub ambicji. Czasem chodzi o sprawę bieżącą lub nagłe wydarzenie, jak zwolnienie z pracy czy choroba. Kiedy indziej kryzys ma przewlekły charakter, np. .człowiek przykro przeżywa okres bilansu życiowego lub przewartościowania swojego życia małżeńskiego.

Coraz częściej zdarza się, że po poradę zgłaszają się osoby, którym bardzo trudno jest określić swoje dolegliwości. Czasem są to nieprzyjemne stany: zagubienia, nieokreślenia, lub niejasnych obaw. Postępowanie takich ludzi często cechuje bierność, niezdecydowanie  lub przeciwnie — nadmierna gorączkowa aktywność, która nie prowadzi do niczego — nie dąje zadowolenia ani nie przynosi żadnych rozwiązani Często takie osoby skarżą się na niezrozumienie ze: strony otoczenia, zwłaszcza osób najbliższych. Ich postępowanie spotyka się z krytyką lub nawet ż potępieniem. Przyczyny ich trudności nie są zrozumiał ne, toteżczęsto tacy ludzie przez otoczenie są nazywani leniwymi lub, mówi się o nich, że mają zły charakter. Takie trudności mogą; przerodzić się w skłonność do alkoholu, co może prowadzić,.do jego nadużywania lub w tendencję do przyjmowania leków uspokajających i nasennych, a nawet środków odurzających. W zakresie kontaktów międzyludzkich, trudności manifestują się pod postacią różnych ograniczeń: jak trudności w nauce, problemy w nawiązywaniu kontaktów towarzyskich, bliższych związków, szczególnie z płcią przeciwną, problemy w wykonywaniu zadań zawodowych.
Reasumując można stwierdzić, że nerwica u danej osoby występuje wówczas, gdy przejawiają się trzy aspekty zaburzeń nerwicowych, a mianowicie: OBJAWY NERWICOWE, PROBLEMY W ZWIĄZKACH Z LUDŹMI I PROBIJEMY Z SAMYM SOBĄ.


Postacie nerwic

NERWICA LĘKOWA — w niej lęk stanowi dominujący objaw. Ten rodzaj nerwicy charakteryzuje brak pewności siebie, przeżywanie niepokoju w związku z codziennymi kłopotami i niepowodzeniami. Ponadto osoby chore są stałe pełne uczucia napięcia wewnętrznego i oczekiwania na niepomyślne wydarzenie. W tej grupie nerwic występuje tzw. lęk intelektualizowany zwany fobią, charakteryzujący się lękiem przed ruchem ulicznym, podczas jazdy windą, przed zamkniętymi pomieszczeniami, przed jazda, samochodem itp.   
NERW1CA WEGETATYWNA cechuje ją dominacja objawów wywodzących się z danego narządu lub.
układu. Objawy jej to: kołatanie serca, drżenie kończyn, zaburzenia oddechu, zawroty głowy, nudności, biegunka, zaburzenia snu i szybkę wyczerpywanie; się.

NERWICE PŁCIOWE — są to zaburzenia psychiczne utrudniające lub wręcz uniemożliwiające odbywanie prawidłowych stosunków płciowych. U mężczyzn przebiegają pod postacią. braku wzwodu prącia lub zaburzeń wytrysku, u kobiet jako pochwica lub oziębłość płciowa.), .

NERWICĄ RUCHOWA—polega na występowaniu mimowolnych ruchów niektórych grup mięśniowych. Zaliczamy do nich np.: tiki, zaburzenia mowy, jąkanie, seplenienie.

NERWICA PSYCHOSTENICZNA — polega ha tym, że chorego dręczą stale wahania i obawy czy to co robi wykonuje w sposób właściwy. Ma on trudności w podejmowaniu decyzji, nigdy nie jest pewny swoich możliwości, wątpi w swoje siły. Cechą charakterystyczną tej postaci nerwicy są ranne lęki oraz duże nasilenie lęku przed każdą czynnością. Występują natręctwa myślowe, wyobrażeniowe, uczuciowe i ruchowe.

NERWICA HISTERYCZNA.— uważa się, że cierpią na nią ludzie, u których można wykazać duży dysonans pomiędzy światem dążeń a realnymi osiągnięciami. Ten rodzaj, nerwicy cechuje egoistyczna
realizacja celów osobistych. Znamienną cechą histerii jest to, że powstaje ona na skutek sugestii, a ustępuje na skutek perswazji. Widać dużą teatralność, barwność, zmienność, a także celowość i tendencyjność objawów. Oto objawy, które wyraźnie różnicują tę postać nerwicy:
1. „gwóźdź histeryczny" — objawia się silnym bólem głowy w jednym ścisłe określonym miejscu;    '
5.„gałka histeryczna" — polega na uczuciu przeszkody w gardle;
6.nagie wystąpienie 'ślepoty;
4» nagle wystąpienie głuchoty;   
7.niemożność-mówienia;  
8.niemożność utrzymania pionowej pozycji ciała;
9.przeczulica lub niedoczulica
10.porażenia i niedowłady kończyn przy prawidłowych odruchach;
11.napady drgawkowe, zbliżone do napadów padaczkowych, ale bez utraty przytomności, sztywności źrenic
Reakcje histeryczne występują gwałtownie, szybko i . krotko o zabarwieniu często teatralnym.

NERWICA NEURASTENICZNA — samo pojęcie neurastenia  oznacza„wyczerpanie nerwowe". Objawami tej nerwicy są napięcie emocjonalne, drażliwość i szybkie wyczerpanie, zaburzenia wegetatywne, trudności skupienia uwagi oraz zaburzenia snu. Tym objawom towarzyszą dolegliwości wegetatywne takie jak spadek sił, bóle, zawroty głowy, bicie serca,  czy zaburzenia jelitowe.
Człowiek chory na nerwice rzadko szuka pomocy u psychologa lub psychiatry ze względu na równoczesne  występowanie objawów tzw. „cielesnych", które mogą zamazywać rzeczywisty obraz tej choroby. Jednakże istnieją pewne główne objawy tzw. OSIOWE, na podstawie których można stwierdzić, że mamy do czynienia z nerwicą.

LĘK STAŁY stany łękowe trwają wiele godzin, a nawet dni czy tygodni. Łączą się one zwykle z ogromnymi wyładowaniami wegetatywnymi (kołatanie serca, zimne lub gorące poty, biegunki, ciągłe parcia na pęcherz). Takie lęki mogą być charakterystyczne nie tylko dla nerwicy, ale także dla takich schorzeń jak: zawał serca, padaczka, ostre psychozy.

LĘK ZLOKALIZOWANY — uczucie lęku koncentruje się na określonych przedmiotach, np. na własnym Ciele lub jakiejś sytuacji. W pierwszym przypadku mówimy o zespole hipochondrycznym, w drugim mamy do czynienia z zespołem natręctw.

LĘK BIOLOGICZNY  występuje wtedy, gdy dochodzi do zagrożenia;życia własnego.

Wyróżnia się jeszcze m.in. lęki społeczne, moralne dezintegracyjne.    .

EGOCENTRYZM
Stan ten charakteryzuje się tym, że chory w swoim mniemaniu jest istotą najbardziej nieszczęśliwą, najbardziej chorą i najbardziej obolałą. Taki człowiek stwarza więc wokół siebie kokon pełen urazów,, konfliktów, nienawiści. Nie potrafi, a nawet nie chce się z niego wydostać. Egocentryzm jest zdaniem prof. Kępińskiego jedyną postawą jaką przyjmuje chory na nerwice. Jest to wynikiem tego, że czuje się oń chory całościowo (chore jest jego, ją—-ja cały). Bardzo ciekawy jest fakt, iż w egocentryzmie stosunek do siebie jest ambiwalentny: tzn. kocha i nienawidzi. Egocentryk wyładowuje swoją agresję na otoczenie, dając tym samym ujście swoim emocjom. Trzeba pamiętać, że; EGOCENTRYZM JEST WYRAZEM ZABURZONEGO STOSUNKU DO SIEBIE SAMEGO, '   . 
  '
BŁĘDNE KOŁO
Polega ono na zamknięciu w nerwicy krąg przyczyny i skutku, poczuciu kręcenia się wkoło, znalezieniu się w sytuacji bez wyjścia, Przewrażliwienie czy też drażliwość chorego wywołuje reakcje otoczenia, a to z kolei wzmaga wewnętrzne napięcie i rozdrażnienie^ Czuje się on skrzywdzony, jest przykry dla najbliższego otoczenia, które reaguje negatywnym nastawieniem do niego, co z kolei wzmaga poczucie krzywdy. Nerwicowy egocentryzm powoduje odsuwanie się otoczenia ód chorego, zwiększa to jego postawę egocentryczną. Wołanie o pomoc pozostaje bez echa, wskutek czego jest ono coraz głośniejsze, a niechęć otoczenia coraz silniejsza. W taki oto sposób błędne koło się zamyka. Ono jest jedną z przyczyn, dla których tak trudno choremu wyjść z egocentrycznego kręcenia się wokół własnej osi. Rozbicie tego koła jest w leczeniu nerwicy ważnym momentem. Umożliwia skierowanie myśli na normalne tory. Osłabienie jednego z ogniw błędnego koła przerywa czasami jego całość.
 
mgr KRYSTYNA FLOREK
 
« poprzedni artykuł
Wstecz